ਵਿਚਾਰ-ਸੁਨੇਹੇ

ਹੱਥਲਾ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਲਾ ਵੀਡਿਓ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਕੁਝ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਵ੍ਹਾਟਸਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਵ੍ਹਾਟਸਐਪ ਵਰਗੀ ਐਪ ਦੀ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਜਣਾਂ-ਸਨੇਹੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ-ਸੁਨੇਹੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵ੍ਹਾਟਸਐਪ ਤੇ ੯੦% ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁਨੇਹੇ ਘਟੀਆ ਟਿੱਚਰ-ਟੋਟਕੇ, ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣੇ (misogyny) ਅਤੇ ਲੂਣ-ਹਲਦੀ ਦੀਆਂ ਨਸੀਹਤਾਂ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਣੀਆਂ ਆਦਿ ਸਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵ੍ਹਾਟਸਐਪ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।

ਕੁਝ ਸੱਜਣਾਂ ਨੇ ਉਲਾਮ੍ਹਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਿੰਝ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੋ ਹੋਰ ਐਪਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਜਦ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਨਵੇਂ ਸੁਨੇਹੇ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਆਏ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਖ਼ੈਰ-ਸੁੱਖ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤੀ ਲਹਿਜ਼ੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਵੀਆਂ ਐਪਸ ਤਾਂ ਫੋਨ ਤੇ ਪੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਰ ਇਹ ਚਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਖੌਰੇ ਕੋਈ ਤਕਨੀਕੀ ਨੁਕਸ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਕਾਰਣ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਹਾਸਾ ਰੋਕਿਆ।

ਦਰਅਸਲ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ “ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ” ਦੇ “ਸ਼ਾਹੀ ਫੁਰਮਾਣ” ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਉੱਤੇ ਅਮਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਪੀਨਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕ ਕੁਝ ਵੀ ਨਰੋਆ ਸੋਚਣ ਤੇ ਲਿਖਣ-ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਮ ਲੋਕ ਹੁਣ ਉਪਰ ਲਿਖੇ ੯੦% ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੋਰੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਗੁਆਚ ਗਏ ਹਨ। ਨਰੋਏ ਵਿਚਾਰ-ਸੁਨੇਹੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।

ਚੰਗਾ ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪ ਸੁਨੇਹੇ ਲਿਖਣ, ਕਵਿਤਾ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਆਪ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਤੇ ਮੌਲਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ।