Posted in ਇਤਿਹਾਸ, ਯਾਤਰਾ, ਸਭਿਆਚਾਰ

ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ

ਨਵੰਬਰ 2023 ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਸਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸ: ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੱਦੇ ਤੇ ਮੈਂ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੁੱਚੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸ: ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਘੁੰਮਦਾ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਸਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਮੈਂਬਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਾਂਝੇ ਪਲ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਲੱਗਾ।

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ

ਮੇਰੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫੇਰੀ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਨਯੋਗ ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ, ਸਪੀਕਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਹਜ ਅਨੰਦ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਤਸ੍ਵਾਸਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸ੍ਵਾਰਟਜ਼ ਬੇਅ ਤੇ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਸਾਹਲੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਜ਼ਾਰੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ‘ਤੇ, ਮਾਨਯੋਗ ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਾਹ ਪੀਤੀ। ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਹੋਰਾਂ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਬਾਰੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ। ਫਸਟ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲੀਆ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਮੀਰੀ ‘ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ।

ਸਾਂਝਾ ਟੀਵੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ

ਮੇਰੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸਾਂਝਾ ਟੀਵੀ ਤੇ ਸ: ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਚਰਚਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਉਸਾਰੂ ਕਦਮ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ ‘ਤੇ ਝਾਤ: ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ

ਵੈਨਕੂਵਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਯਾਦਗਾਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਮੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਢਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਝਾਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੈਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

ਕੁਦਰਤੀ ਅਜੂਬੇ: ਆਇਓਨਾ ਜੇਟੀ, ਡੀਪ ਕੋਵ, ਅਤੇ ਕੈਪੀਲਾਨੋ ਰਿਵਰ ਰੀਜਨਲ ਪਾਰਕ

ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਫੇਰੀ ਇਸਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਚੁੱਭੀ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਆਇਓਨਾ ਜੇਟੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਲੌਕਿਕ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਡੀਪ ਕੋਵ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਅਜੂਬਾ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਬਰੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਯਾਤਰਾ ਕੈਪੀਲਾਨੋ ਰਿਵਰ ਰੀਜਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਡੈਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੈਪੀਲਾਨੋ ਪੈਸੀਫਿਕ ਟ੍ਰੇਲ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਤਜਰਬਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਜਸਦੀਪ ਵਾਹਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੇ ਭਾਣਜੇ ਰੌਬਿਨ ਰੰਧਾਵਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਲਾਗੇ ਹੋ ਕੇ ਤੱਕਿਆ। 

ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ

ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ; ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ੍ਵੈ-ਪੜਚੋਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਲੱਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਏ ਹਰ ਪਲ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੇਰੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।

ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ

Posted in ਚਰਚਾ, ਵਿਚਾਰ

ਡਾਵਾਂ-ਡੋਲ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਪੰਜਾਬ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਅਤੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਤਾਬ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੱਟ ਹੁਨਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਇਸ ਬਲੌਗ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਿਲਚਸਪ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਤਵਾਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਤ ਭੌਂ ਤੋਂ ਖਿੰਡੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ:

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਪਰਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਚੈਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਰਵਾਸ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਔਲਾਦ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਲੋਕ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸੀਮਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ:

ਇਸ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਪਹਿਲੂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹੁਨਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਤਵਾਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।  ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਡਾਇਸ ਪੋਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ:

ਜਿੱਥੇ ਐਤਵਾਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕਮੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇਹ ਕਲਾਸਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਪਾਠ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸਰਬੰਗੀ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵਾਂ ਸਵਾਲ ਉਠਦਾ ਹੈ: ਕੀ ਅਜਿਹੇ ਤੰਗ ਚੁਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਤਫ਼ਸੀਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ:

ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਵਿਆਪਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਂਤੀ ਅਤੇ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹਨ।

Photo by Katerina Holmes on Pexels.com

ਸਹਿਯੋਗੀ ਯਤਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਾਸ਼ਾ ਰਸਾਈ:

ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਈਵਾਲੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਜਿਹੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣਾ, ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਸਿੱਖਣ ਸਮੱਗਰੀ, ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਚੁੱਭੀ ਮਾਰਣ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਾਹੌਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ:

ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੈ ਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਔਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਵਰਚੁਅਲ ਕਲਾਸਰੂਮ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਅਤੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਭਾਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਐਤਵਾਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਿੱਟੇ ਵੱਜੋਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਿਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੀਮਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਐਤਵਾਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤਜਰਬਾ ਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ। ਸਹਿਯੋਗੀ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਿਉਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ।

Posted in ਕਿਤਾਬਾਂ

ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਆਰਥਿਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਚੱਲਦੇ, ਇਕ ਮਸਲਾ ਵੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦਰਪੇਸ਼ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿਊਂਦਾ ਰੱਖ ਸਕਣਗੀਆਂ? 

ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਨਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਕਨੇਡਾ, ਸਪੇਨ, ਜਰਮਨੀ, ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਜੰਮ-ਪਲ ਪੰਜਾਬੀ ਬੱਚੇ ਜੇਕਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣਗੇ ਤਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣਗੇ?

ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਪਰ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਦਾ ਕੀ ਅਸਰ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਸੋਚ ਮੰਗਤ ਰਾਏ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਛਪ ਕੇ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਛਪਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਅਰਸਾ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਪੀ.ਡੀ.ਐਫ. ਵੀ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।

ਮੰਗਤ ਰਾਏ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਲਿਪੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।   

ਮੰਗਤ ਰਾਏ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਤੇ ਕੱਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਪੀ.ਡੀ.ਐਫ. ਭੇਜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੁਗਸੰਧੀ ਤੇ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਕਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ:   



Posted in ਚਰਚਾ, ਸਮਾਜਕ, NZ News

ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 

ਬੀਤੇ ਰੋਜ਼ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪਰਵਾਸ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਇਆਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਪੈਂਹਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਕੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।    

ਕੁਝ ਅਰਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸੇ ਹਾਕਮ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪਰਵਾਸ ਨੀਤੀ ਦੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੀਜ਼ੇ ਇੱਕੋ ਝਟਕੇ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਵਾਸੀ-ਪਰਵਾਸੀ ਖੇਡ ਚੱਲਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ  ਕਈ ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਛਲੀ ਹਾਕਮ ਪਾਰਟੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਕੁਝ ਅਰਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹਾਲ ਕੀਤੇ ਵੀ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪਾਤਰਤਾ ਦੀ ਸਰਦਲ ਇੰਨੀ ਉੱਚੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਟੱਪਣਾ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਮ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਆਸਾਰ ਘੱਟ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।    

Photo by Skitterphoto on Pexels.com

ਪਰਵਾਸੀ-ਪਰਵਾਸੀ ਖੇਡਦੀਆਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜਕ ਮਾਧਿਅਮ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਰ੍ਹੇ-ਆਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਇਜਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਹ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੇ ਆਮ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।   

ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਨਫਲਿਕਟ ਆਵ ਇੰਟਰਸਟ (conflict of interest) ਨਾਂ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਪੈਂਹਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵੀਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਵੀਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖਿੱਚ ਧੂਹ ਕੇ ਵੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਸ ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਤੂਤੀ ਵਜਾਉਂਦਿਆਂ, ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਰੌਲ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਤੂਤੀਆਂ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਇਆ-ਜਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੱਸਦਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਕਿ ਦੂਜੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਲਈ ਕਮਰ-ਕੱਸਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਡੂੰਘੇ ਦਰਿਆ ਸ਼ਾਂਤ ਵਗਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਂਙ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਧੀ ਵਿਧਾਨ ਕਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਲੰਮੇ ਚਿਰ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕੋਈ ਅਬਾਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲਾਹਾ ਲੈਣ ਦੇ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਰਵਾਸੀ-ਪਰਵਾਸੀ ਖੇਡਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਧੱਕੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜਿੱਥੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਬਹੁਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਧੀ ਵਿਧਾਨ ਕਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੰਮੇਰੇ ਘੋਲ ਲਈ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ ਉਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤੂਤੀਆਂ ਦੇ ਰੌਲ਼ੇ-ਗੌਲ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਆਚੇ ਰਹਿਣਗੇ। 

Posted in ਚਰਚਾ

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਯੋਜਨਾ

ਸੰਨ 2016 ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਦ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਆਂਕੜਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਅਬਾਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਆਂਕੜੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤਾਂ ਸੰਨ 2020 ਤਕ ਅਬਾਦੀ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦਾ ਅਧਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਰਵਾਸ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੁਲਖ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਘਟਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸੰਨ 2020 ਵਿੱਚ ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਅਬਾਦੀ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਅਬਾਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਅਗਲੇ 50 ਸਾਲ ਦੇ ਅਬਾਦੀ ਆਂਕੜੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਨ 2020 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਤਾਂ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਜਾਂ ਫਿਰ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਧਾਰ ਉਪਰ ਦਿੱਤੇ ਸੰਨ 2016 ਵਿਚਲੇ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਆਂਕੜੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹਨ।

ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਕ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਕਿ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਇਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਟੱਪ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਯੋਜਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਤਾਂ ਸਾਫ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਰਵਾਸ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਆਬਾਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਾਅ ਪੇਚਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਬਾਦੀ ਯੋਜਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸਿਹਤ-ਸੰਭਾਲ, ਵਿੱਦਿਆ, ਬਸੇਰਾ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਓ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Photo by Skitterphoto on Pexels.com

ਆਬਾਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕੱਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਸੰਮੇਲਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਰ ਸਾਲ-ਡੇਢ ਬਾਅਦ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਰਵਾਸ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਵਹਾਉ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਪਰਵਾਸ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਜਦ ਡੰਡੀ ਕਰਕੇ ਛੁੱਟੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਅ ਹੀ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਸਾਰੀਆਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਢਾਣੀਆਂ ਤੇ ਇਹੀ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮੰਤਰੀ ਪਰਵਾਸ ਰੋਕ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਪਰਨਾਲ਼ਾ ਖੁੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।

ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਢਾਣੀਆਂ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਕਿ ਕਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਵੋਟ ਦੇਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਪਰਵਾਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਸਿਰਫ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਿਹਤ-ਸੰਭਾਲ, ਵਿੱਦਿਆ, ਬਸੇਰਾ ਦੇ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹਨ?

ਸਾਲ ਭਰ ਦੌਰਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ-ਤਿਓਹਾਰ ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਵੋ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ ਖਾਸ ਸੱਦੇ ਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਮਿਲਣਗੇ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿਹਤ-ਸੰਭਾਲ, ਵਿੱਦਿਆ, ਬਸੇਰਾ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸਾਰੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਪਰਵਾਸ ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਰਵਾਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੇਕਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹਿਕਮੇ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਰੱਖਣ ਦਾ ਚਾਅ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਪੁਲਿਸ ਮਹਿਕਮਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ ਪਰ ਆਕਲੈਂਡ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਡੇਅਰੀਆਂ (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗਲੀ-ਨੁੱਕਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ) ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੋਹਤਬਰ ਸੱਜਣ, ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਲਾਪ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

Processing…
Success! You're on the list.