Posted in ਚਰਚਾ, ਵਿਚਾਰ

ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

ਦਸੰਬਰ 2024 ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਲੱਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਐਮ ਪੀ ਹਾਨਾ ਰਾਫ਼ੀਤੀ ਮੇਪੀ-ਕਲਾਰਕ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਤਰੀਤੀ ਬਿੱਲ ਪਾੜ ਕੇ ਹਾਕਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੰਨੀ ਚਰਚਾ ਕਿਉਂ ਹੈ। ਖੌਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਇਕ ਤਮਾਸ਼ਾ ਹੀ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ – ਪਰ ਹਾਂ ਪੱਖੀ।  

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਓਤਿਆਰੋਆ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੋਹਾਂਗਾ ਰਿਓ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਹਾਂਗਾ ਰਿਓ ਮਾਓਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਮਾਓਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਨਾ ਰਾਫ਼ੀਤੀ ਮੇਪੀ-ਕਲਾਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਕਿ ਕਦੇ ਵੀ ਰਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ। ਸਾਡੇ ਤਾਮਾਰਿਕੀ (ਬੱਚਿਆਂ) ਲਈ, ਸਾਡੀ ਰਿਓ (ਭਾਸ਼ਾ) ਸਾਡੇ ਲਈ ਗੁਨਗੁਨਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਮਾਰਿਕੀ ਮਾਓਰੀ ਲਈ – ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਪਰ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਮਾਰਿਕੀ ਲਈ ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪੇਪੇਹਾ (ਪਰਿਵਾਰਕ ਬੰਸਾਵਲੀ) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਏ ਹਨ, ਕੋਹਾਂਗਾ ਰਿਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਪੁੱਟਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।  

ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਵੇਲ਼ਾ ਸੀ ਜਦ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਾਓਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬੋਲ ਸਕਦੇ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। 

ਹੁਣ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਫਰਵਰੀ 2025 ਦੀ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਡੇਮ ਇਰੀਤਾਨਾ ਤਿ ਰੰਗੀ ਤਾਫ਼ੀਫ਼ੀਰੰਗੀ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ 1 ਫਰਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਕੋਹਾਂਗਾ ਰਿਓ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਓਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਓਰੀ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।

ਡੇਮ ਇਰੀਤਾਨਾ ਤਿ ਰੰਗੀ ਤਾਫ਼ੀਫ਼ੀਰੰਗੀ ਅਤੇ ਪੰਚਾ ਨਾਰਾਇਨਨ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਸੰਨ 2022 ਦੀ ਤਸਵੀਰ।

ਮੈਨੂੰ 5 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਗਿਸਬਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਤਿ ਪੋਹੋ ਓ ਰਾਵਰੀ ਮਰਾਏ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੰਗੀਹੰਗਾ (ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਆਓਤਿਆਰੋਆ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਸਰ ਆਨੰਦ ਸਤਿਆਨੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੋਤੂ (ਦੇਸ) ਭਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਵੀ (ਕਬਾਇਲੀ) ਆਗੂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਾਓਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੱਸ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਕੋਹਾਂਗਾ ਰਿਓ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਗਈਆਂ। ਪੂਰਾ ਮਾਹੌਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵੁਕ ਸੀ।

ਤੰਗੀਹੰਗਾ ਵਿੱਚ ਮਾਓਰੀ ਰਾਣੀ ਨਙਾ ਵਾਈ ਹੋਨੋ ਈ ਤੇ ਪੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਣੀ ਬਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 28 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਮਾਓਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਤੀਕਾਂਗਾ ਮਾਓਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਪਾ ਹਾਕਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਮਾਓਰੀ ਰਾਣੀ ਨਙਾ ਵਾਈ ਹੋਨੋ ਈ ਤੇ ਪੋ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲ ਡੇਮ ਇਰੀਤਾਨਾ ਤਿ ਰੰਗੀ ਤਾਫ਼ੀਫ਼ੀਰੰਗੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਕੋਹਾਂਗਾ ਰਿਓ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨੇੜਤਾ ਸੀ। 

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਓਰੀ ਰਾਣੀ ਨਙਾ ਵਾਈ ਹੋਨੋ ਈ ਤੇ ਪੋ ਅਤੇ ਸਰ ਆਨੰਦ ਸਤਿਆਨੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਤੰਗੀਹੰਗਾ ਤਜਰਬਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਾਂਗਾ। ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨ ਭਰਪੂਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ।

Posted in ਚਰਚਾ

ਨਵਾਂ ਸਾਲ 2025 ਮੁਬਾਰਕ!

ਨਵਾਂ ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਨ, 1 ਜਨਵਰੀ, ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਿਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ, ਜੋ ਅੱਜ ਖੁੱਲੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਸੀ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਪੋਪ ਗ੍ਰੇਗਰੀ XIII ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1582 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਦਸੰਬਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਦਸਵਾਂ ਮਹੀਨਾ”, ਜਿਸਦਾ ਮੂ਼ਲ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ‘ਦੈਕਾ’ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਮਤਲਬ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪਿਛੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਫਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੀਤ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਾਰਸੀ ਨਵਰੋਜ਼ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਾਰਸੀ ਨਵਰੋਜ਼ 21 ਮਾਰਚ ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਲੰਮਾਈ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਵਿਸਾਖੀ, ਪੋਹਲਾ ਬੈਸਾਖੀ, ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ।

Photo by Rakicevic Nenad on Pexels.com

ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ, ਦਸੰਬਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ‘ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ’ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਫ ਹੈ ਕਿ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ। 46 ਬੀਸੀਈ ਵਿੱਚ, ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਨੇ ਨਵੇਂ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਐਲਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਸਿਆ। ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨਾ ਰੋਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਜੈਨਸ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੋ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਸਨ—ਇਕ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੱਲ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਰੀਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। 1582 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਪਨਾਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਤਰੀਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਈ।

ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਕਾਰ 1 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਥੋਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਝਾਨ ਵਿਸਾਖੀ, ਪੋਹਲਾ ਬੈਸਾਖੀ, ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਆਦਿ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤਾ ਜੁੜ ਗਿਆ।

ਜੇਕਰ ਚੇਤ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪੇ ਹੀ ਕਾਹਲੇ ਪੈਣਗੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਖੱਪੇ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਲਈ 1 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣਗੇ। 2025 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਤੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਈਏ।

Posted in ਚਰਚਾ

ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਛੋਹ

ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮੈਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ‘ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਿਨ ਲਿਸ਼ਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੀਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੰਬਰ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਭਾਖਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ। ਮੌਕਾ ਸੀ ਚਾਰਜਿੰਗ ਬੁੱਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ। ਇਹ ਬੁੱਤ, ਜੋ ਆਰਥਕ ਮੰਡੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਸਾਫ਼ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਚਾਰਜਿੰਗ ਬੁੱਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਭੂਤਰਿਆ ਸਾਨ੍ਹ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿਚਵਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਤਾਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਗੇ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ ਤਾਂ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨ੍ਹ ਦੇ ਬੁੱਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿਚਵਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਾਨ੍ਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੱਝੀ ਕਤਾਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਦੋ ਦੋ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਸਾਨ੍ਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤਾਲੂ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿਚਵਾਉਂਦੇ। ਏਨੇ ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਲੱਗੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਨ੍ਹ ਦੇ ਪਤਾਲੂ ਚਮਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਲੇਖਕ ਨੇ ਖਿੱਚੀ ਹੈ।

ਇਹ ਇਕ ਚਮਤਕਾਰੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਿਆ। ਫੇਰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਪਿੱਛੇ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਸਮਤ ਚਮਕਣ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਘੋਖਣ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਭੂਤਰੇ ਸਾਨ੍ਹ ਦੇ ਪਤਾਲੂ ਛੋਹਣ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਨਸੀਬ ਜਾਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਲ-ਧੰਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਣਗੇ।

ਇਹ ਵੀ ਮੁਮਕਨ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਾਕ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਮਨੋਰੰਜਕ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ। ਪਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਅਨੋਖਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਲੱਗਾ।

Posted in ਚਰਚਾ

ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ

ਅਸੀਂ ਸਭ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਕ਼ਤ ਬੀਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਵਾਕਿਆ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਵਕ਼ਤ ਬੀਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਮੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੂਰਬੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਆਮ ਲੋਕ ਕਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ, ਜੋ ਕਦੇ ਕ਼ੌਮ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੰਗਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਨਸਾਨ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਵਕ਼ਤ ਬੀਤਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲੋਕ ਕਥਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੰਦ-ਕਥਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਵਿਚ ਮਨਘੜਤ ਅਤੇ ਖ਼ਿਆਲੀ ਗੱਲਾਂ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਹੋਰ ਖ਼ਿਆਲੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਕ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਆਦਰਸ਼ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸਲ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਮੋੜ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਹਾਣੀ ਦੰਦ-ਕਥਾ ਤੋਂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਅਸਲਤਾ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੋਧੇ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Photo generated by AI

ਪੁਸ਼ਟੀਕਾਰਕ ਪੱਖ-ਪਾਤ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਰੁਝਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲੱਭਦੇ, ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕਿੱਸਿਆਂ, ਜ਼ਾਤੀ ਨਿਸਚਿਆਂ, ਅਤੇ ਕੱਟੜਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਨਕਸ਼ੇ ‘ਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਕ਼ਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਓਹੀ ਸਬੂਤ ਕਬੂਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਜਾਂ ਅਲੌਕਿਕ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀਕਾਰਕ ਪੱਖ-ਪਾਤ ਦੰਦ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਯੋਧੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਭ ਉਸਾਰੂ ਪੱਖ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਖੇਧੀਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀਕਾਰਕ ਪੱਖ-ਪਾਤ ਹੀ ਕਈ ਵਾਰ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਮਲ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਕਿਰਦਾਰ, ਪੁਰਾਤਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਿਥਿਹਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਅਜੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।

ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਸਿਰਫ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਖਿਆਲ ਪੁਣੇ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਅਵਸਰਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਵੀ ਹੈ।

Posted in ਚਰਚਾ, ਯਾਤਰਾ

ਆਓਰਾਕੀ ਮਾਊਂਟ ਕੁੱਕ ਦੀ ਸੈਰ

ਆਓਤਿਆਰੋਆ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂ ਦੀ ਧੁੰਨੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਮਨੀਕ ਪਿੰਡ ਆਓਰਾਕੀ ਮਾਊਂਟ ਕੁੱਕ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜੂਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਐਲਪਸ ਪਹਾੜ ਹਨ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਖਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਤੋਦਿਆਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖੇ। 

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਓਰਾਕੀ ਮਾਊਂਟ ਕੁੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਬੱਦਲਵਾਈਆ ਮੌਸਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ  ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਹੁਤ ਸਕੂਨ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੋਟਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਟੈਸਮਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵੱਲ ਗੱਡੀ ਮੋੜ ਲਈ। ਗੱਡੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲ਼ੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਪਹਾੜੀ ਚੜ੍ਹਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਉਪਰਲੇ ਚੌਂਤਰੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਟੈਸਮਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਧੜਕਣਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਨੀਲੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਝਲਕਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰੱਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਹੀਆਂ। ਇਹ ਤਜਰਬਾ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਲਈ ਯਾਦ ਰਹੇਗਾ।

ਖ਼ੈਰ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾ ਲਏ ਅਤੇ ਥੱਲੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਗੱਡੀ ਹਰਮੀਟੇਜ ਹੋਟਲ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਓਰਾਕੀ ਵਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਮਾਨ ਟਿਕਾਇਆ। ਹੋਟਲ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਆਓਰਾਕੀ ਮਾਊਂਟ ਕੁੱਕ ਵਿਖੇਗਾ। ਬੱਦਲਵਾਈ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਨਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੱਝ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਸੀ ਜਦ ਅਸੀਂ ਟੈਸਮਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਗਏ ਸੀ ਤਾਂ ਓਧਰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਬੱਦਲ ਖਿੰਡ ਗਏ ਸਨ।  

ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਟ੍ਰੈਕ ‘ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮਨਮੋਹਕ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਭੁਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੀਲੀ ਟਾਰਨਜ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੜ੍ਹਾਈ ਚੁਣੌਤੀ ਪੂਰਨ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਹੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਸਨ। ਹੁੱਕਰ ਵੈਲੀ, ਮੂਏਲਰ ਝੀਲ, ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ 360-ਡਿਗਰੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਬਸ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਬਣਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝਰਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਝਲਕਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਪਏ ਸਨ। ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। 

ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮੌਸਮ ਪੱਖੋਂ ਸਾਫ਼ ਸੀ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਤ ਢਲੀ, ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਛੱਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੀ। ਮਾਊਂਟ ਕੁੱਕ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਅਸਮਾਨ ਬੇਅੰਤ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ‘ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਛੋਟੇ ਹਾਂ।

ਮਾਊਂਟ ਕੁੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰਮੀਟੇਜ ਹੋਟਲ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਇਥੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਬੱਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਭੋਜਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਵੇਲ਼ੇ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਆਓਰਾਕੀ ਮਾਊਂਟ ਕੁੱਕ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਤਾਂ ਮਨੋਂ ਲਹਿੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।  

ਆਓਰਾਕੀ ਮਾਊਂਟ ਕੁੱਕ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੀ ਸਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਇੱਕ ਅਭੁੱਲ ਤਜਰਬਾ ਸੀ। ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਅਸੀਂ ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਬੁਲੰਦ ਹੌਸਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹਸ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਜਾਦੂਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਦੌਰਾਨ ਅਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਲ਼ਾ ਪਾਕੇ ਵਾਈਟੋਹੀ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਥੇ ਰਿੱਚਰਡ ਪੀਅਰਜ਼ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਈਟ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਉਡਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਨਾਮੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਸਾਂਭ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਂਭਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।