Posted in ਮਿਆਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ

 

ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਕਿਤਾਬ-ਪੜਚੋਲ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਇਹ ਪੈਰਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲੱਗਾ:

 

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਕਰੀਮ, ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ, ਪਿੰਕ ਤੇ ਔਰੈਂਜ ਕਲਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਮ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਸਾਡੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਏਨੀ ਹੀ ਗਰੀਬ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਧਾਰਣ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵੱਲ ਝਾਕਣਾ ਪਵੇ? ਨਹੀਂ, ਇਵੇਂ ਤਾਂ ਕਤਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨੀਲੇ, ਪੀਲ਼ੇ, ਲਾਲ, ਕਾਲ਼ੇ, ਚਿੱਟੇ, ਹਰੇ ਜਿਹੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੇਸਰੀ, ਕਪਾਹੀ, ਸਰਦਈ, ਅੰਗੂਰੀ, ਅੰਬਰੀ, ਕਥਈ, ਬਲੰਭਰੀ, ਦਾਲਚੀਨੀ, ਮੂੰਗੀਆ, ਕਿਰਮਚੀ, ਤੋਤਾ ਰੰਗੀ, ਅੰਡਰਈ, ਫਿਰੋਜ਼ੀ, ਬਦਾਮੀ, ਬਿਸਕੁਟੀ, ਲਾਜਵਰੀ, ਮੋਤੀਆ, ਕੱਦੂ-ਮੋਤੀਆ, ਵੱਡ-ਮੋਤੀਆ, ਪਿਆਜ਼ੀ, ਹਵਾ-ਪਿਆਜ਼ੀ, ਅਸਮਾਨੀ, ਮਹਿੰਦੀ ਰੰਗਾ, ਘੁੱਗੀ ਰੰਗਾ, ਤਰਬੂਜ਼ੀਆ, ਖੱਟਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ, ਊਦਾ, ਗੇਰੂਆ, ਭਗਵਾ, ਗੁਲਾਨਾਰੀ, ਉਨਾਬੀ, ਜਾਮਣੀ, ਗੁਲਾਬੀ, ਸਲੇਟੀ, ਘਿਉ-ਕਪੂਰੀ, ਕਾਸਣੀ, ਜੋਗੀਆ, ਅੰਬਰਸੀਆ, ਦਾਖੀ, ਖਾਕੀ, ਚਾਂਦੀ ਵੰਨਾਂ ਤੇ ਸੁਨਿਹਰੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਹਲਕੀਆਂ, ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਸਫਿਆਨੀਆਂ ਭਾਹਾਂ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅੱਡਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਲ-ਸੂਹਾ, ਚਿੱਟਾ-ਸਫੈਦ ਤੇ ਪੀਲਾ-ਜ਼ਰਦ ਜਿਹੇ ਦੋਹਰੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੁੱਟ ਹਨ।

 

ਡਾ: ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੱਜਰੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ’ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਲੇਖ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ’ ਵਿੱਚੋਂ।


Posted in ਚਰਚਾ, ਮਿਆਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ

ਉਡੀਕ ਦੀਆਂ ਘੜ੍ਹੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ । ਚਲੋ ਖੈਰ। ਅੱਜ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਇਹ ਦੌਰਾ ਕਿਉਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੜੀ ਵੇਖੋ:

http://www.amazon.co.uk/South-Asian-Novelists-English-z/dp/0313318859/ref=sr_1_2?ie=UTF8&s=books&qid=1219437016&sr=1-2

ਮਜਾਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਵੀ ਲੇਖਕ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਲੈਅ ਦੇ ਕਿ ਇਕ ਨਾਂ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਜਿਸ ਪੱਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਉਸ ਪੱਖੋਂ ਬਾਹਰਾ ਹੈ।

ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੰਘ ਪਾੜ-ਪਾੜ ਇਹੀ ਰੌਲਾ਼ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਟੀਵੀ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਕੜ੍ਹੀ ਘੋਲਦਾ ਹੈ?


Posted in ਮਿਆਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਮਿਆਰ

ਬੜੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਕਈਸੱਜਣਇਹ ਸੁਆਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗਾ? ਇਸ ਦੇ ਕਈਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਅੱਜ-ਭਲਕ ਮੈਂ ਇਹ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ ਬੋਲੀ ਦੇਹੀ ਕਿਵੇਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਗਏ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ। ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਡਾਢਾ ਚਿਰ ਹੋ ਗਿਆਹੈ ਪਰ ਵਕ਼ਤ ਹੈ ਕਿ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

ਫਿਲਹਾਲ ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਦਾ ਇਹ ਲੇਖ ਪੜੋ:

satyanaas.pdf